Kontrol Yapıları

Kontrol yapıları, programın belirli koşullara göre farklı kod bloklarını çalıştırmasını sağlar. C#’ta en yaygın kullanılan kontrol yapıları if-else ve switch-case ifadeleridir.

1. If-Else Yapısı

1.1. If Kullanımı

if-else yapısı, belirli bir koşul doğru (true) olduğunda bir kod bloğunu çalıştırır, aksi takdirde başka bir kod bloğunu çalıştırır.

if (koşul)
{
    // Koşul doğruysa çalışacak kod
}

If Kullanımı

int yas = 20;

if (yas >= 18)
{
    Console.WriteLine("Ehliyet alabilirsiniz.");
}

Not: Eğer {} süslü parantez kullanılmazsa, if bloğunda yalnızca bir satır kod çalışır.

1.2. If-Else Kullanımı

else bloğu, if koşulu yanlış (false) olduğunda çalışır.

int yas = 16;

if (yas >= 18)
{
    Console.WriteLine("Ehliyet alabilirsiniz.");
}
else
{
    Console.WriteLine("Ehliyet almak için yaşınız yetersiz.");
}

Çıktı:
Ehliyet almak için yaşınız yetersiz.

1.3. If-Else If-Else Kullanımı

Birden fazla koşul kontrol edilmek istenirse else if blokları kullanılabilir.

int not = 85;

if (not >= 90)
{
    Console.WriteLine("Pekiyi");
}
else if (not >= 70)
{
    Console.WriteLine("İyi");
}
else if (not >= 50)
{
    Console.WriteLine("Orta");
}
else
{
    Console.WriteLine("Kaldınız");
}

1.4. İç İçe If Kullanımı (Nested If)

İç içe if yapıları kullanılarak daha karmaşık koşullar kontrol edilebilir.

bool girisYapildi = true;
bool adminMi = true;

if (girisYapildi)
{
    Console.WriteLine("Giriş yapıldı.");

    if (adminMi)
    {
        Console.WriteLine("Admin paneline hoş geldiniz.");
    }
    else
    {
        Console.WriteLine("Kullanıcı paneline yönlendiriliyorsunuz.");
    }
}
else
{
    Console.WriteLine("Önce giriş yapmalısınız.");
}

2. Switch-Case Yapısı

switch yapısı, çok sayıda if-else bloğunun yerini alarak kodun daha okunaklı olmasını sağlar. Bir değişkenin farklı durumlarına (case) göre çalışır.

2.1. Switch Kullanımı

switch (değişken)
{
    case değer1:
        // Çalıştırılacak kod
        break;
    
    case değer2:
        // Çalıştırılacak kod
        break;

    default:
        // Hiçbiri uymuyorsa çalışacak kod
        break;
}

2.2. Temel Switch Örneği

int gun = 3;

switch (gun)
{
    case 1:
        Console.WriteLine("Pazartesi");
        break;
    case 2:
        Console.WriteLine("Salı");
        break;
    case 3:
        Console.WriteLine("Çarşamba");
        break;
    case 4:
        Console.WriteLine("Perşembe");
        break;
    case 5:
        Console.WriteLine("Cuma");
        break;
    case 6:
        Console.WriteLine("Cumartesi");
        break;
    case 7:
        Console.WriteLine("Pazar");
        break;
    default:
        Console.WriteLine("Geçersiz gün!");
        break;
}

Not: break; komutu, her bir case bloğunun sonunda kullanılır. Aksi takdirde, C# bir sonraki case bloğunu da çalıştırmaya devam eder.

2.3. Switch ile String Kullanımı

switch sadece sayısal değerlerle değil, string gibi veri tipleriyle de kullanılabilir.

string meyve = "Elma";

switch (meyve)
{
    case "Elma":
        Console.WriteLine("Elma seçildi.");
        break;
    case "Muz":
        Console.WriteLine("Muz seçildi.");
        break;
    default:
        Console.WriteLine("Bilinmeyen meyve.");
        break;
}

2.4. Switch-Case ile Birden Fazla Durum Kullanımı

Bazı durumları tek bir case bloğunda birleştirebiliriz.

char karakter = 'A';

switch (karakter)
{
    case 'A':
    case 'E':
    case 'I':
    case 'O':
    case 'U':
        Console.WriteLine("Sesli harf");
        break;
    default:
        Console.WriteLine("Sessiz harf");
        break;
}

2.5. Switch-Case ile `when` Kullanımı

C# 7.0 ile birlikte when kullanılarak koşullar daha esnek hale getirildi.

int not = 85;

switch (not)
{
    case int n when (n >= 90):
        Console.WriteLine("Pekiyi");
        break;
    case int n when (n >= 70):
        Console.WriteLine("İyi");
        break;
    case int n when (n >= 50):
        Console.WriteLine("Orta");
        break;
    default:
        Console.WriteLine("Kaldınız");
        break;
}

3. If-Else ve Switch Arasındaki Farklar

Özellik	If-Else	Switch-Case
Kullanım Alanı	Her türlü mantıksal karşılaştırmada kullanılır	Tek bir değişkenin belirli sabit değerlerine göre kontrol yapar
Veri Türü	Sayısal, mantıksal, string ve daha fazla türü destekler	Genellikle `int`, `char`, `string` gibi belirli türleri destekler
Performans	Küçük durumlarda performans farkı yoktur	Büyük sayıda seçenek varsa `switch` daha performanslıdır
Kod Okunabilirliği	Karmaşık koşullar için uygundur	Daha düzenli ve okunaklıdır

Özet:

Basit karşılaştırmalarda if-else kullanılır.
Tek bir değişkenin sabit değerleri kontrol ediliyorsa switch tercih edilir.
switch-case, büyük veri kümelerinde if-else’e göre daha performanslıdır.